Mar
9
Mowa, język, pisanie, czytanie
Filed Under Czytanie pisanie | Leave a Comment
Czytanie i pisanie to złożone czynności psychiczne.
Biorą w nich udział funkcje :
- percepcja (spostrzeganie wzrokowe, słuchowe, kinestetyczne, dotykowe),
- pamięć,
- uwaga,
- mowa,
- myślenie,
- funkcje ruchowe (motoryka rąk, czynności ruchowe narządów mowy),
- procesy emocjonalno-motywacyjne.
Czynności czytania i pisania stanowią wtórną w stosunku do mowy formę porozumiewania się językowego. Pojawiają się, gdy mowa dziecka jest już ukształtowana i rozwinięta.
Stanowią aktywność ukierunkowaną, zmierzającą do określonego stanu końcowego – przekazywania lub odbioru informacji. Często ujmowane są jako jedna czynność.
Łączy je ten sam system językowy, ta sama substancja graficzna (tekst pisany), jednak mechanizmy psychologiczne warunkujące efektywność czytania i pisania znacznie się różnią.
Czytanie jako czynność jest bardziej jednorodna, ma charakter bardziej globalny, wspiera się w większym stopniu na składniowych strukturach językowych.
Pisanie jako czynność bardziej analityczna bazuje głównie na relacji głoska-litera i sięga przede wszystkim do fonologicznego składnika języka.
Czytanie należy do podstawowych czynności psychicznych człowieka. Determinuje ono poznanie i komunikację ze światem.
Ogromna część dorobku ludzkości zmagazynowana jest w tak zwanym zewnętrznym magazynie języka, czyli w formie zapisanych tekstów. Umiejętność czytania nabywana we wczesnym wieku szkolnym służy do przetwarzania informacji, do gromadzenia wiedzy, doświadczenia i regulacji stosunków z otoczeniem przez całe życie.
Czytanie jako jedna z form językowego porozumiewania się, to przekazywanie od nadawcy, czyli autora, do odbiorcy, czyli czytającego, informacji w postaci tekstu pisanego (litery, wyrazy, znaki przestankowe). Podstawą nadawania informacji jest język, kanałem przepływu informacji jest kanał wizualny. Przedmiotem czynności czytania jest tekst pisany, który jest zbiorem znaków uporządkowanych zgodnie z regułami języka używanego przez dane społeczeństwo.
Leon Kaczmarek wyróżnia w tekście trzy składniki:
- substancję, która w komunikacji pisemnej ma charakter graficzny; stanowią ją litery i znaki przestankowe,
- formę językową, czyli środki językowe, reguły gramatyczne użyte przy formułowaniu tekstu,
- treść, czyli zawarte w tekście informacje.
Odbiór, czyli rozumienie czytanego tekstu składa się ze spostrzegania drogą wizualną jego elementów oraz ich analizy w celu zrozumienia. Podstawą analizy są procesy językowe i poznawcze. Fazę identyfikowania określa się mianem dekodowania, a fazę analizy mianem rozumienia.
Według Jana Zborowskiego na poznanie i rozumienie czytanego tekstu składa się:
- spostrzeganie i recepcja znaków graficznych – liter,
- odkrywanie” znaczeń wyrazów, czyli wiązanie z wyobrażeniami wzrokowymi i słuchowo-dźwiękowymi elementów treści pozajęzykowych,
- pamiętanie znaczeń i sensu przeczytanych słów w momencie, gdy czyta się następne,
- przewidywanie dalszego ciągu czytanego tekstu od strony językowej i merytorycznej,
- kojarzenie rozmaitych elementów językowych i rzeczowych w pewne całości myślowe,
- właściwe rozumienie polegające na wykorzystaniu zdobytych wiadomości i skojarzeń myślowych przy nabywaniu nowych wiadomości, umiejętności i nawyków.
Czytanie jako odbiór tekstu pisanego stanowi złożony procent umiejętności czytania.
Wielu autorów zajmujących się problemami czytania i pisania wypracowało modele nabywania tych umiejętności.
Comments
You must be logged in to post a comment.