May
29
Przypisywanie umiejętności czytania
Filed Under Czytanie pisanie | Comments Off
Dojrzałość dziecka do nauki czytania warunkują:
- ogólna dojrzałość fizyczna,
- odpowiedni poziom inteligencji,
- rozwój procesów psychomotorycznych,
- funkcje analizatora wzrokowego, słuchowego, kinestetyczno-ruchowego, aparat artykulacyjny i sprawność manualna,
- rozwój procesów poznawczych, głównie myślenia, dla którego materiałem jest zasób pojęciowy dziecka, pamięci, uwagi,
- rozwój procesów emocjonalno – motywacyjnych warunkujący nastawienie do nauki czytania,
- ozwój mowy – odpowiedni poziom zdolności rozumienia wypowiedzi słownych i ich budowania, prawidłowa wymowa, zasób słownictwa, zdolność stosowania reguł gramatycznych
- czynniki zewnętrzne (otoczenie domowe, jakość procesu edukacyjnego).
Peter Bryant i Ushy Goswami wyróżniają trzy czynniki warunkujące sukces w nauce czytania i pisania:
- wczesnodziecięce umiejętności fonologiczne takie jak: rozpoznawanie i tworzenie rymów i aliteracji (wyrazów zaczynających się takim samym dźwiękiem – głoską, zbiegiem głosek itp.)
- formalne nauczanie czytania i pisania ze wskazaniem relacji głoska- litera,
- dwustronny wpływ treningu w czytaniu na pisanie i odwrotnie.
Apr
9
Model czytania w aspekcie indywidualnym
Filed Under Czytanie pisanie | Comments Off
Czytający widzi elementy graficzne tekstu, które kanałem wzrokowym przekazywane są do centralnego układu nerwowego. Tam są przetwarzane w ośrodku wzrokowym, poddawane analizie, syntezie i rozpoznaniu, na podstawie, którego w ośrodku cerebracyjnym przypisywane jest im znaczenie. Przypisywanie znaczenia oparte jest na zmagazynowanej w pamięci wiedzy o świecie i języku. Jeżeli u czytelnika percepcja elementów tekstu prezentowanych wizualnie nie wystarcza do odszukania znaczenia w ośrodku cerebracyjnym (może to mieć miejsce u uczących się czytać) czytający uruchamia kanał wspomagający.
Na podstawie percepcji formy graficznej tekstu formułuje plan artykulacji i przez pobudzenie ośrodka ruchowego wywołuje ruchy artykulacyjne z fonacją lub bez. Wypowiada tekst, który widział i odbiera go kanałem słuchowym, a następnie dokonuje rozpoznania odbieranych słuchowo bodźców i zrozumienia ich w układzie
cerebracyjnym.
Bez fonacji ruchy narządów artykulacyjnych przekazywane są do ośrodka czuciowego kanałem kinestetycznym, a następnie rozpoznane w ośrodku percepcyjnym, po czym rozumiane w ośrodku cerebracyjnym.
Mar
19
Trójfazowy model Uty Frith
Filed Under Czytanie pisanie | Comments Off
Dziecko ucząc się czytać przechodzi kolejne trzy fazy:
- faza logograficzna charakteryzująca się tym, że czytanie jest całkowicie uwarunkowane wzrokowo. Dziecko czyta wyrazy jak obrazki opierając się na takich cechach jak na przykład pierwsza litera, kilka liter zwartych w wyrazie bez względu na ich porządek. Dziecko nie może odczytać wyrazów nieznanych lub bezsensownych. Nie ma świadomości, że litera jest obrazem głoski (brak zdolności odnoszenia litery do odpowiedniego dźwięku). Dziecko ma trudności na tym etapie czytania, gdy zaburzona jest u niego percepcja wzrokowa.
- faza alfabetyczna, czyli zdolność przypisywania dźwiękom znaków. Rozpoczyna się wówczas, gdy dziecko uświadomi sobie istnienie fonemów. Aby odkryć więź litera – dźwięk konieczna jest świadomość, że słowo może być podzielone na fonemy, “które są reprezentowane przez grafemy w ortografii. W fazę tą dziecko wchodzi przez naukę pisania, która wymaga dostrzeżenia związku litera – dźwięk.Nabyta w ten sposób umiejętność zostaje następnie generowana na czytanie. W okresie tym zarówno czytanie jak i pisanie oparte są na dźwięku, stąd pisanie ma charakter fonetyczny. Dziecko potrafi przeczytać wyrazy nieznane i bezsensowne. Ta kompetencja alfabetyczna, czyli zdaniem Frith zdolność przypisywania dźwiękom znaków, jest konieczna, ale nie jest wystarczająca do poprawnego czytania, bowiem nie umożliwia rozróżniania wyrazów nieregularnych. Trudności na tym etapie czytania występują, gdy zaburzona jest u dziecka percepcja słuchowa.
- faza ortograficzna – sprawne czytanie jest efektem połączenia sprawności uzyskanych w poprzednich fazach. Rozpoznawanie wyrazów staje się szybkie, automatyczne. Pojawia się świadomość, że relacja głoska – litera nie jest bezwzględna (inaczej się czyta i pisze). Dziecko czyta i pisze poprawnie. Rozpoczynamy naukę czytania od fazy alfabetycznej. W fazie logograficznej dzieci uczą się same. Jeżeli dziecko ma dobrą pamięć i percepcję wzrokową długo można nie zauważyć trudności z opanowaniem umiejętności czytania i pisania.
Przebieg opisanych faz jest niejednakowy dla nabywania umiejętności czytania i pisania.
« go back — keep looking »